Innlegg

Ugløymelege Rosekyrkja(Presentasjon av boka om Rosekyrkja i Stordal 26.09.2020. Utgjevar: Fortidsminneforeningen).Det er noko fantastisk å stige inn i Rosekyrkja i Stordal. «Eit ugløymande syn», er tittelen på boka som blir presentert i dag. «Den som for første gong stig inn i det låglofta kyrkjerommet, møter eit syn som han seint vil gløyme» skriv rosemålingseksperten Nils Ellingsgard.Og det er sant. Og når ein har vore i Rosekyrkja, tenkjer alltid at her må ein kome tilbake, gå rundt i kyrkjerommet og sjå på detaljane, studere arkitekturen, bilda og rosemålinga grundigare. Det er så overdådig og på same tid så enkelt og folkeleg. Det er er ein forunderleg skatt. Dette er nemleg ein dekor som skil seg veldig frå rosemålinga vi er vane med på kister og bollar. Dette er noko mykje frodigare, mykje meir originalt. Barokk renessansestil, med fargepåverknad frå rokokko, skriv Nils Ellingsgard. Han er rosemålar frå Ål i Hallingdal. Han har gitt ut ei rekkje bøker om rosemåling i Noreg og i…

Vestland, Restland

(Revyvise, Straumgjerde-revyen, april 2019.  Fritt etter Sigurd Førsund/Tore Ørjasæter)

Å Vestland, Vestland, slik vi såg deg før
frå Ørskogfjell til Flekkefjord i sør
Det steig i all sin rikdom stort og vilt
No er vår velstand heilt forspilt


No sorga fyller oss so still og stor,
Midt-Vestlandet, dei braut ut i fjor
Sogn og Hordaland, dei berre gjekk
stal namnet Vestland med seg i ein sekk.


For Vestland, Vestland, det er berre oss
sa dei så frekt og kasta roleg loss
Sjå skuggane som kliv dei kvasse fjell,
For oss det blir ein kjempesmell.


Å Restland, Restland, når eg ser deg slik
partert og delt, du ligg her som eit lik
Vårt rike, bygd på fisk og oljen svart
det fall i grus. Vi rykkjer bak til start!


Typisk sunnmøring!

Ikkje noko Sunnmøre utan Storfjorden.Utan denne snarvegen frå ytst til inst ville området berre vore ei lang og barsk kystline utan omland. Om det i det heile hadde budd folk lenger innover i landet utan fjorden, hadde dei vore isolerte frå omverda og lite til felles med den utovervende sunnmøringen, slik vi synest vi kjenner han.

For fjorden var ferdselsvegen som sette sunnmøringane i kontakt med kvarandre. Gardbrukaren frå indre strok rodde Storfjorden på langs for å nå fiskebankane utanfor kysten. Ungkaren frå øyane siglde innover fjorden for å finne nokon å forlove seg med. Kjerringemne fann han også, berre han rodde langt nok. Og det gjorde han, for i slike ærend er sunnmøringenakkurat umaklaus.


Men makelauser han, i alle fall i eigne augo. Han har blitt som han har blitt på grunn av sine omgjevnader. Han måtte ro langt til havs, skulle han ha sjanse på dei store fangstane. Men han måtte ikkje ro lenger enn at han kunne nå i land før stormen kom. Kom han seint, kom han kanskje berr…

Sunnmøringen

Kven er eigentleg sunnmøringen? Kanskje er heller spørsmålet: Kven vil vi at han skal vere?

Ofte, når vi har hatt behov for det, har det blitt lagt vekt på det heroiske ved sunnmøringen: Ragnvald Møre-jarl og Gange-Rolv. Store-Rasmus og Ivar Aasen. Fryktlause fiskarar i opne båtar på Eggakanten og industripionerane som bygde fabrikkar på alle nes og rulla stein medan dei kvilte. I vår tid har vi blitt nøydde til å spe ut den heroiske myten med pittelitt sjølvironi for ikkje å bli for skrytete: Slik er vi framleis dristige gründerar og kreative seljarar, men også internasjonale heimefødingar, brytjete pietistar og så gnitne og sparsame at vi utan vidare kan passere som Norges skottar.

Myten om sunnmøringen inneheld eit heilt sett av eigenskapar. Dei er ofte er motstridande. Det gjer det mogleg til ei kvar tid åhente fram dei eigenskapar ved sunnmøringen som passar tida og situasjonen best. I reklamebransjen vil dei nok kalle sunnmørsmyten for vellykka merkevarebygging.

Kven er det som …

Auremarka - historikk

Auremarka har ei lang og rik historie å fortelje. Vi kan feire plyndrande vikingar. Men vi kan også fokusere på fredelege bronsealderkvinner med makt og teknologisk innsikt som levde halvtanna tusenår før.

Det er berre å velje, for sykkylvshistoria er innhaldsrik og her er stoff nok for alle. Det er så langt gjort arkeologiske funn etter minst 20 - 30 hus med ulike alder. Dei eldste gjenstandane frå denne er frå ein  jegerkultur som huserte her for 8000 - 9000 år sidan. Dei første gardsbusetnaden ein har funne spor etter er frå 3000 - 4000 år bakover i tid.

 I dette perspektivet er den store Gildehallen   ein har funne tuftene av, nærast ein moderne bygning. Det er lett å tenkje at alt er vikingtid.Men det er kortare tid frå dagens samfunn til vikingtida (790 – 1066)  enn det er frå vikingane og tilbake til dei første jordbrukarane som pløgde åkrane sine på Aure om lag 1000 år f. Kr.  Likevel, då Gildehallen vart bygd, var det kanskje  fleire hundre år før vikingtida tok til.

For histo…